Akademik dergiler için uygulamalı ön değerlendirme kontrol listesi

Ön değerlendirme hızlı ret değil, kayıtlı bir karar sürecidir

İlk editoryal inceleme, bir çalışmanın hakem zamanını kullanmaya hazır olup olmadığını belirlemelidir. Hakem değerlendirmenin yerine geçmez; yalnızca başlığa, kuruma veya yazarın tanınırlığına dayanan belgesiz bir kanaate de dönüşmemelidir. Sağlam bir süreç derginin yayımlanmış amaç ve kapsamını, makale türü kurallarını ve asgari araştırma dürüstlüğü kontrollerini her başvuruya tutarlı biçimde uygular. Editör neyi kontrol ettiğini, hangi kanıtla karar verdiğini ve yazarın sonraki adımını kaydeder.

Önce kimlikleri, dosyaları ve beyanları doğrulayın

Yazar kimlikleri, kurum bilgileri, sorumlu yazar iletişimi, ana metin, şekiller, tablolar, ek dosyalar ve zorunlu beyanlarla başlayın. Çalışmaya göre etik kurul, aydınlatılmış onam, fon, çıkar çatışması ve veri erişimi açıklamalarının bulunup bulunmadığını kontrol edin. Eksik bilgi her zaman ret nedeni değildir; başvurunun teknik düzeltme için geri gönderilmesini gerektirebilir. İş akışı, düzeltilebilir eksikleri bilimsel veya etik kaygılardan ayırmalıdır.

Kapsamı ve katkıyı açık sorularla inceleyin

Editörlerin dergiye özel kısa bir soru setine ihtiyacı vardır. Makale, amaç ve kapsamda tanımlanan okur kitlesine hitap ediyor mu? İlgili yazı türü dergide kabul ediliyor mu? Araştırma sorusu anlaşılır mı ve çalışma mevcut bilgiye ne kattığını açıklıyor mu? Yöntem ve kanıt, bir uzmanın değerlendirebileceği olgunlukta mı? Cevapların kaydedilmesi yardımcı editörler arasındaki karar farklarını azaltır ve yazar açıklama istediğinde süreci denetlenebilir kılar.

Otomasyonu kanıt yerine koymadan bütünlük taraması yapın

Benzerlik raporları, görsel kontrolleri ve otomatik göstergeler incelenmesi gereken noktaları öne çıkarabilir; fakat tek başına bir puan ihlal kanıtı değildir. Yetkin editör ilgili paragrafları, kaynakları, görselleri ve beyanları incelemeli; meşru yeniden kullanımla muhtemel sorunu ayırmalıdır. Gizli başvuru dosyaları yalnızca onaylı sistemlerde tutulmalıdır. Bir şüphe araştırma gerektiriyorsa hakemlere gayriresmî biçimde bırakılmamalı, tanımlı eskalasyon süreci izlenmelidir.

İzlenebilir bir sonuçla tamamlayın

Ön değerlendirme; editöre veya hakeme gönderme, teknik düzeltme isteme, açıklama talep etme, politika izin veriyorsa yönlendirme ya da gerekçeli ret gibi sınırlı ve anlaşılır sonuçlardan biriyle bitmelidir. Dijider’in yapılandırılmış akışı zorunlu kontrolleri tamamlatabilir, notları koruyabilir ve makale ilerlemeden sorumluyu belirleyebilir. Böylece gereksiz hakem davetleri azalırken yazara zamanında, açık ve savunulabilir bir yanıt sunulur.