Kısa cevap: Hakemli dergi, kendisine gönderilen makaleleri yayımlamadan önce alanında uzman bağımsız kişilere, yani hakemlere değerlendirten bilimsel dergidir. Hakemler makalenin yöntemini ve bilimsel katkısını inceler, editör de bu görüşlere dayanarak kabul, düzeltme veya ret kararı verir.
Hakemli makale ne demek?
Hakemli makale, bu değerlendirmeden geçerek yayımlanan makaledir. Hakem süreci makalenin doğru olduğunu garanti etmez; ancak yayımlanmadan önce uzmanlarca sınandığını gösterir. Akademik atama, teşvik ve değerlendirme süreçlerinde hakemli yayınların ayrı sayılmasının temel nedeni budur.
Hakem süreci nasıl işler?
- Başvuru: Yazar makaleyi derginin sistemine yükler.
- Ön değerlendirme: Editör kapsam, biçim ve etik uygunluğa bakar. Uygun olmayan makale bu aşamada iade edilebilir.
- Hakem ataması: Alanında uzman ve çıkar çatışması olmayan hakemler davet edilir.
- Değerlendirme: Hakemler yayımlanabilir, düzeltme gerekir veya ret önerisinde bulunur.
- Revizyon: Yazar düzeltmeleri yapar, gerekirse makale yeniden değerlendirilir.
- Karar ve yayın: Son kararı editör verir, kabul edilen makale yayına hazırlanır.
Süreci yöneten yazılım tarafı için dergi yönetim sistemi sayfamıza bakabilirsiniz. Yazar gözünden aşamalar ise hakemli dergide makale yayımlama yazısında anlatılıyor.
Kör hakemlik türleri
- Tek kör: Hakem yazarı bilir, yazar hakemi bilmez.
- Çift kör: Yazar ve hakem birbirini bilmez. Makale dosyasından kimlik bilgilerinin temizlenmesi gerekir.
- Açık hakemlik: Kimlikler ve bazen hakem raporları açıktır.
Hangi modelin uygulandığı derginin sitesinde açıkça yazmalıdır.
Ulusal hakemli dergi ne demek?
Günlük kullanımda ulusal hakemli dergi, bir ülkenin akademik topluluğuna odaklanan, çoğunlukla o ülkede yayımlanan ve ulusal dizinlerde taranan hakemli dergi anlamına gelir. Türkiye'de bu bağlamda en çok anılan dizin, TÜBİTAK ULAKBİM bünyesindeki TR Dizin'dir.
Uluslararası hakemli dergi ne demek?
Uluslararası hakemli dergi genellikle yazar, hakem ve kurul bakımından uluslararası çeşitliliği olan, yaygın bir bilim dilinde yayın yapan ve uluslararası dizinlerde taranan dergiyi ifade eder. Adında "uluslararası" geçmesi tek başına bir şey kanıtlamaz; bakılması gereken, kurulu, yazar profili ve hangi dizinlerde tarandığıdır.
Akademik teşvik veya doçentlik gibi resmi süreçlerde "ulusal" ve "uluslararası" tanımları ilgili kurumun mevzuatına göre belirlenir ve zaman içinde değişebilir. Başvuru yapacaksanız o dönemdeki resmi metni esas alın. Liste arayanlar için hakemli dergi listeleri rehberini hazırladık.
Dergi nedir, hakemli dergiyi diğerlerinden ayıran ne?
Dergi, belirli aralıklarla çıkan süreli yayındır. Popüler bir dergide içeriği genellikle yayın ekibi seçer. Akademik hakemli dergide ise içerik özgün araştırmalardan oluşur, kaynakçası bulunur ve dış uzman değerlendirmesinden geçer. Görsel tasarım ya da baskı kalitesi bu ayrımı belirlemez.
Bir dergi gerçekten hakemli mi, nasıl anlaşılır?
- Hakem süreci sitede ayrıntılı anlatılıyor mu?
- Editör ve kurul üyeleri adları ve kurumlarıyla yer alıyor mu, bu kişiler gerçekten kurulda olduğunu doğruluyor mu?
- ISSN kayıtlı mı, dergi adıyla eşleşiyor mu?
- Ücretler önceden ve açıkça belirtilmiş mi?
- Çok kısa sürede kesin yayın vaadi var mı? Bu önemli bir uyarı işaretidir.
- Dergi, iddia ettiği dizinlerin kendi sitelerinde görünüyor mu?
Uluslararası Think. Check. Submit. girişimi yazarlar için benzer bir kontrol listesi sunar. DOAJ'ın başvuru rehberi de iyi bir derginin sitesinde hangi bilgilerin bulunması gerektiğini gösterir.
Sık sorulan sorular
Hakemli dergide kaç hakem olur?
Sayı dergiye göre değişir. DOAJ, her makalenin en az iki bağımsız hakem tarafından değerlendirilmesini ister; sanat ve beşeri bilimlerde en az iki editörle yapılan editoryal değerlendirmeyi de yeterli kabul eder.
DergiPark'taki her dergi hakemli midir?
Her dergi kendi politikasını belirler. ULAKBİM'e göre DergiPark bir dizin değil, dergi yönetim ve barındırma altyapısıdır. Bu yüzden DergiPark'ta yer almak tek başına kalite göstergesi sayılmamalıdır.
Ücretli hakemli dergiler güvenilir midir?
Ücret almak tek başına sorun değildir; açık erişim masraflarını karşılamak için yaygın bir modeldir. Sorun, ücretin hakem sürecinin yerine geçmesidir. Şeffaflık ve gerçek bir hakem süreci olup olmadığına bakın.
Yeni bir hakemli dergi kurmak istiyorum, nereden başlamalıyım?
Akademik dergi kurma rehberimiz adımları sırasıyla anlatıyor.
Kaynaklar ve editoryal kanıtlar
İnceleyen: Dijider Yayın Kurulu