Kısa cevap: OJS (Open Journal Systems), Public Knowledge Project (PKP) tarafından geliştirilen açık kaynak bir akademik dergi yönetim ve yayın yazılımıdır. Başvurudan hakem değerlendirmesine, üretimden yayına kadar iş akışını tek yerden yönetir. Türkçede "Açık Dergi Sistemleri" olarak da anılır.
PKP'nin kendi sayfasına göre OJS, 148 ülkede, 60'tan fazla dilde ve 44.000'den fazla dergide kullanılıyor. Yani yaygın ve olgun bir yazılımdır. Bu yazıda amacımız OJS'i kötülemek değil, Dijider'in de bu pazarda alternatif sunan bir sağlayıcı olduğunu baştan söyleyerek kararınızı netleştirmektir.
OJS ne işe yarar?
- Yazarların makale göndermesini sağlar.
- Editörlerin başvuruları incelemesini ve hakem atamasını yönetir.
- Hakem değerlendirmelerini ve revizyon turlarını izler.
- Sayıları oluşturup makaleleri web üzerinden yayımlar.
- Eklentilerle üst veri ve dizin entegrasyonlarını destekler.
OJS ücretsiz mi?
Yazılımın kendisi açık kaynaktır ve indirilip kendi sunucunuza kurulabilir. Ancak dergiyi yayında tutmanın maliyeti yazılım lisansından ibaret değildir. Şunları hesaba katın:
- Sunucu veya barındırma, alan adı ve SSL sertifikası
- Kurulum, tema ve eklenti yapılandırması
- Sürüm güncellemeleri, güvenlik yamaları ve yedekleme
- Sorun çıktığında başvurulacak teknik kişi
- E-posta altyapısı ve teslim edilebilirlik
PKP de kurulum, barındırma, güncelleme ve destek içeren ücretli planlar sunar. Türkiye'de de OJS kurulum ve bakım hizmeti veren firmalar vardır. Bu nedenle karşılaştırmayı "ücretsiz ile ücretli" diye değil, toplam maliyet ve sorumluluk üzerinden yapın.
OJS kimlere uygun?
- Bünyesinde sunucu yönetebilen teknik ekip bulunan üniversite ve kurumlar
- Açık kaynak kullanmayı ilke edinen yayıncılar
- Yazılımı kendi ihtiyacına göre değiştirmek isteyen kurumlar
Hangi durumlarda başka seçeneklere bakılmalı?
- Teknik personeliniz yoksa ve güncellemeleri kimin yapacağı belirsizse
- Türkçe destek ve tek bir muhatap sizin için önemliyse
- Birden çok dergiyi tek merkezden, ama her birini ayrı kimlikle yönetmek istiyorsanız
- Editörlerinizin arayüze alışması bir sorun haline geldiyse
Açık Dergi Sistemleri ile DergiPark aynı şey mi?
Aynı şey değildir. ULAKBİM'in açıklamasına göre DergiPark, TÜBİTAK ULAKBİM'in yürüttüğü ücretsiz bir dergi yönetim ve barındırma hizmetidir; güvenlik, güncelleme ve yedekleme ULAKBİM'dedir. Açık Dergi Sistemleri ise bir yazılım adıdır. Kendi sunucunuza kurduğunuz bir OJS'te bu sorumluluklar sizdedir.
OJS seçmeden önce sorulacak sorular
- Sürüm yükseltmelerini kim yapacak, test ortamı olacak mı?
- Yedekler nerede tutulacak, geri yükleme denendi mi?
- Sistem e-postaları spam klasörüne düşerse kim ilgilenecek?
- OAI-PMH ve DOI kayıtları kim tarafından izlenecek?
- Sorumlu kişi ayrılırsa bilgi nasıl devredilecek?
- Yazar ve hakem verileri için hukuki sorumluluk kimde olacak?
OJS'ten başka sisteme geçiş mümkün mü?
Mümkündür, ama planlı yapılmalıdır. Eski makale adresleri, DOI hedefleri ve üst veri korunmazsa atıf bağlantıları ve arama görünürlüğü zarar görür. Adımlar için dergi platformu geçişi planlama yazımızı okuyun.
Sık sorulan sorular
OJS ile dergi kurmak dizine girmeyi garanti eder mi?
Hayır. Dizinler yazılıma değil, derginin yayın kalitesine, politikalarına ve yayın geçmişine bakar. Bu, Dijider dahil hiçbir sistem için garanti edilemez.
OJS'e alternatif var mı?
Evet. DergiPark, yönetilen OJS hizmetleri ve Dijider gibi ticari sistemler seçenekler arasındadır. Karşılaştırma için DergiPark ve OJS alternatifleri yazısına bakın.
Dijider OJS tabanlı mı?
Dijider kendi yazılımı olan ayrı bir üründür: yönetim paneli, dergi web sitesi, Robot ve Core katmanlarından oluşur. Ayrıntılar dergi yönetim sistemi sayfamızda.
Kaynaklar ve editoryal kanıtlar
İnceleyen: Dijider Yayın Kurulu